«تبصره ى ٢٢ » معروف ترین اثر «جوزف هلر» از جمله معروف ترین رمان هاى ضدِ جنگ دنیاست. این کتابِ طولانى یک طنز سیاه و تلخ ه که با محوریت خلبانى به نام «یوساریان» نوشته شده.
اگه بخوام در موردِ میزان شهرت این کتاب صحبت کنم، اون هم به طور خیلى خلاصه، به تون پیشنهاد مى کنم واژه نامه ى انگلیسى پیشرفته اىُ باز کنید و catch-22 رُ پیدا کنید: 

Catch-22: n [U] an impossible situation that you cannot solve because you need to do one things in order to do a second thing, but you cannot do the first thing until you have done the second: “It's a catch-22 situation - without experience you can't get job and without a job you can't get experience.” 

محبوبیت کتاب به حدى رسید که عبارت «catch-22» براى اشاره به موقعیت هاى نامعقول و بن بست هاى منطقى که توى سرتاسر کتاب حضور هنرمندانه شُ حس مى کنید، وارد انگلیسى روزمره شد. 

سروان یوساریان خلبانِ هواپیماى جنگنده ى یک گردان نیروىِ هوایى آمریکاست. تعداد استاندارد پروازها براى هر خلبان ٤٠ تاست و پس از انجام پرواز خلبان ها مى تونن از جنگ مرخص بشن. فرماندهان گردان یوساریان براى خوش خدمتى و معروف شدن هر دفعه که هر نفر چهل پروازُ  انجام مى ده تعداد پروازها رو افزایش مى دن و درنهایت به هشتاد مى رسونند.
فرماندهان براى این که اسم شان براى رکورد همدردى با خانواده ى کشته شدگان در مجله چاپ بشه، گردان رو براى شرکت چندباره در عملیات هاى دشوار داوطلب مى کنند تا افراد بیشترى کشته بشوند و بتوانند نامه هاى بیشترى بفرستند. 
یوساریان در نهایت پس از انجام هفتاد پرواز و پس از کشته شدنِ نزدیک ترین دوستان ش تصمیم مى گیره دیگه پرواز نکن ه و همین مسئله باعث تحریک سایر افراد مى شه که اون ها هم به پروازهاى بیشتر تن ندن و این مافوق ها رو نگران مى کن ه. 
یوساریان از جنگ بیزاره و از کشته شدن وحشت داره. به خاطر همین ترس هاش بحث هایى رو با دوستان ش انجام مى ده و مبناى حرف هاى اونا رو در مورد ستایش جنگ زیر سوال مى بره و همین باعث مى شه که اون رو به خاطر رفتارهایى که از نظر اون ها نامتعادل ه «دیوونه» صداش کنن. اون مدام دنبال این ه که از پرواز رها بشه امّا تبصره ى ٢٢ مانع ش مى شه:

یوساریان با متانت نگاهش کرد و راه دیگرى را امتحان کرد. «اور دیوونه ست؟» 
دکتر دانیکا گفت «معلومه که هست.» 
«مى تونى بستریش کنى؟» 
«معلومه که مى تونم. ولى خودش باید ازم بخواد. این بخشى از قانونه.»
«پس چرا ازت نمى خواد؟» 
دکتر دانیکا گفت «چون دیوونه ست. حتماً دیوونه ست که بعد از این همه دفعه که مرگ از بیخ گوشش گذشته هنوز این قدر مأموریت پروازى مى ره. مسلمه که مى تونم اور رو معاف از پرواز کنم. ولى قبلش باید ازم بخواد.»
یوساریان پرسید «و تو هم معاف از پروازش مى کنى؟» 
«نه. در اون صورت نمى تونم معافش کنم.» 
«منظورت اینه که شرط و تبصره داره؟» 
دکتر دانیکا گفت «مسلمه که تبصره داره. تبصره ى ٢٢. هرکس که مى خواد از وظیفه ى نبرد سر باز بزنه واقعاً دیوانه نیست.» 

کتاب داراى چهل و دو فصل ه با حداقل ٣٠ شخصیت متفاوت که هر کدوم از فصل ها به اسم هرکدوم از این شخصیت هاست و علاوه بر تشریح شخصیت ها در قالب ماجرا، ماجراهاشون با یوساریانُ دربر مى گیره. کتاب روند خطى اى نداره، هر ماجرا با خوندن فصل ها و دنبال کردن ماجراهاى افراد با یوساریان ه که پازل داستان کامل مى شه و این کتاب از این جنبه هوشمندانه ترین و هنرمندانه ترین کتابى ه که تا حالا خوندم. 

براى این کتاب ٥١٧ صفحه اى مى توان ده ها نقد و تحلیل نوشت. استدلالى شبیه تبصره ى ٢٢ در تمام جنبه هاى زندگى شخصیت ها اتفاق مى افته و علاوه بر نفى جنگ و تاکید بر بیهوده بودن آن و کشته شدن انسان هاى جز به خاطر اهداف بلندپروازانه ى افراد مافوق به دلایل بیهوده و بى معنى که با طنز جالبى توى کتاب بیان شده، مى شود این ماجراها رو به تمام شئون زندگى بشر امروز تعمیم داد. 

بى توجه بودن به جان انسان ها، تبعیض هاى نژادى، ظلم و ستم، آرمان هاى پوچ و بیهوده، قربانى شدن انسان ها به خاطر مقاصد زیاده خواهانه مسئولان بلندپایه، سرمایه دارى و ثروت اندوزى با سواستفاده از انسان ها، بى توجهى انسان ها به ظلم و یکدیگر و ده ها مفهوم دیگه به خوبى و خیلى هوشمندانه و حرفه اى با طنز تلخى بیان شدن. 
این کتاب واقعاً شاهکار و فوق العاده ست. باید چندین بار خوندن ش و هربار چیز تازه اى ازش یادگرفت. عمیقاً و با حوصله و سر فرصت بخونیدش. 

توى ترجمه ى کتاب، تعداد صفحات حدود ٢٠٠ صفحه از نسخه ى اصلى بیشتره و به نظرم براى همچین اثر ظریفى طبیعى ه. هرچند ممکن ه درجاهایى از کتاب حوصله تون سربره ولى ادامه بدید، چون این قسمت ها بخش خیلى کوچیکى از کتاب ن. 

+ امیدوارم هیچ وقت به سر هیچ کارگردانى نزنه که بخواد این کتاب رو فیلم کن ه. چون نهایتاً چیزى که بتونه ازش دربیاره مى شه شبیه یه فیلمى که حالت طنز از قصه ى مرد عنکبوتى ساخته بودن و به گمونم خودم از جمله اولین نفرهایى باشم که به خاطر این کار و تنزل این اثر بى نظیر و شاهکار بریزم توى دفترش واسه اعتراض. :-" 
منبع : مُجْمَل |تبصره ى ٢٢
برچسب ها : کتاب ,براى ,یوساریان ,تبصره ,کشته ,انسان ,دکتر دانیکا ,معروف ترین